Μίκης Θεοδωράκης: «Ο Στραβίνσκι ήταν εμπνευστής μου»

«... Νομίζω πως η επιρροή του Στραβίνσκι πάνω μου οφείλεται βασικά στο γεγονός ότι ακουμπάμε και οι δύο πάνω σε μουσικές παραδόσεις _ ρωσική, ελληνική _ που η βάση τους είναι οι σιδερένιοι ρυθμοί των λαϊκών χορών». Ο Μίκης Θεοδωράκης σε κείμενα που έγραψε στη δεκαετία του '50 αναφέρεται στη σχέση του με τον ρώσο συνθέτη και πόσο τον επηρέασε. Αλλά δεν ήταν μόνο αυτός. Ηταν και οι Σεργκέι Ραχμάνινοφ και Ντμίτρι Σοστακόβιτς. Ειδικά με τον τελευταίο ταυτίστηκε μουσικά και ιδεολογικά. Πηγή έμπνευσής του ήταν οι «Συμφωνίες» του. Εχει σημειώσει στο παρελθόν: «Η επίδρασή του πάνω μου είχε να κάνει με το ότι εκπροσωπούσε (ο Σοστακόβιτς) τη σοβιετική τέχνη σε μια εποχή που για τους έλληνες αριστερούς του Εμφυλίου κάθε τι το σοβιετικό έπαιρνε τις διαστάσεις μυθικού συμβόλου». Σχετικά με την πρώτη φορά που άκουσε μουσική του Σοστακόβιτς, ο Μίκης Θεοδωράκης αναφέρει: «Eίχαμε μαζευτεί κάμποσοι μαθητές και μαθήτριες της ανωτέρας των Ωδείων σε μια αίθουσα του Aμερικάνικου Kέντρου Πληροφοριών κι ακούγαμε συμφωνική μουσική από δίσκους. Πιο πολύ από περιέργεια αποφασίσαμε στο τέλος να βάλουμε την “Πέμπτη Συμφωνία” αυτού του άγνωστού μας συνθέτη. Mα όσο το έργο προχωρούσε η περιέργειά μας γινόταν ενδιαφέρον και στο τέλος _ πάνω στο largo _ κατάπληξη! Ολοι, άλλος λίγο κι άλλος πιο πολύ, νιώθαμε πως βρισκόμασταν μπροστά σε κάτι καινούργιο, μα σύγχρονα και πολύ “γνωστό”. Ηταν αυτό που το περιμέναμε ίσως, που νιώθαμε πως έπρεπε να 'ρθει, μα δεν μπορούσαμε μέχρι τότε να το φανταστούμε».

Αυτές τις μουσικές συγγένειες ανάμεσα στα έργα των τριών παραπάνω ρώσων συνθετών και την επιρροή που άσκησαν στον Μίκη Θεοδωράκη επιχειρεί να καταδείξει η συναυλία που διοργανώνεται στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών την Παρασκευή 12 Μαρτίου στην Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης (πρώην Αίθουσα Φίλων Μουσικής). Στη συναυλία υπό τον τίτλο «Από τον Ραχμάνινοφ και τον Στραβίνσκι στον Μίκη Θεοδωράκη» εμφανίζεται η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, όπου υπό τη διεύθυνση του Λουκά Καρυτινού θα παρουσιάσει έργα Στραβίνσκι, Ραχμάνινοφ και Μίκη Θεοδωράκη. Παρούσα στη βραδιά θα είναι και η ρωσίδα σοπράνο Αιμιλία Τιταρένκο, η οποία θα ερμηνεύσει αποσπάσματα από την όπερα του συνθέτη «Αντιγόνη». Επίσης επί σκηνής θα εμφανιστούν ο τενόρος Ζάχος Τερζάκης και η πιανίστρια Τατιάνα Παπαγεωργίου. Η συναυλία θα ολοκληρωθεί με το μπαλέτο «Ζορμπάς», ένα διεθνώς αναγνωρισμένο συμφωνικό έργο του Μίκη Θεοδωράκη, πολυαγαπημένο και δημοφιλέστατο ανά τον κόσμο με σολίστ στο μπουζούκι τον Κώστα Παπαδόπουλο, τον ιστορικό συνεργάτη του. Η Αιμιλία Τιταρένκο έχει ερμηνεύσει και ηχογραφήσει τους ομώνυμους πρωταγωνιστικούς ρόλους στις όπερες του συνθέτη «Μήδεια», «Αντιγόνη» και «Ηλέκτρα». Το πρόγραμμα θα ανοίξει με την εισαγωγή από το «Αξιον Εστί» και θα ολοκληρωθεί με το Δεύτερο Κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα σε Ντο ελάσσονα του Σεργκέι Ραχμάνινοφ.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι το 1957 ο Μίκης Θεοδωράκης έλαβε το πρώτο βραβείο στον Διαγωνισμό Σύνθεσης Νέων στη Μόσχα με το έργο Σουίτα αρ. 1 για ορχήστρα και πιάνο από τα χέρια του ίδιου του Σοστακόβιτς, ο οποίος ήταν πρόεδρος της κριτικής επιτροπής.

Πηγή