«Γύφτο θα σε κάνω;», φώναζε ο πατέρας του και δώσ’ του ξύλο. «Εγώ όμως είχα αρρωστήσει. Με είχε μαγέψει το βιολί που έπαιζαν οι πλανόδιοι του χωριού. Εκλεψα ένα κομμάτι ξύλο από το γείτονα για το σώμα του οργάνου και ακολούθησα τους μουσικούς, περιμένοντας να σπάσει μία χορδή από το βιολί τους για να τη βάλω στο δικό μου. Ημουν μόλις 10 ετών». Ο κ. Θανάσης Μητράς είναι κατασκευαστής χειροποίητου βιολιού -από τους ελάχιστους που ασχολούνται ακόμα στις μέρες μας με τη συγκεκριμένη τέχνη. Ζει στα Μυρά, ένα γραφικό χωριουδάκι 30 χλμ. έξω από τη Λάρισα. Εκεί, σε ένα μικρό «εργοστάσιο», μόλις δύο τετραγωνικών μέτρων, στην αυλή του σπιτιού του, ο 74χρονος «Ελληνας Στραντιβάριους», όπως τον αποκαλούν οι ξένοι πελάτες του, σκαλίζει ξύλα. Τους δίνει σχήμα και πνοή, κι εκείνα ζωντανεύουν, αναδύοντας μελωδίες που χαϊδεύουν τα αφτιά μας.
Δύσκολοι καιροί τότε για να ασχοληθεί κάποιος με το βιολί;
Πάρα πολύ! Ηταν προσβολή να παίζεις βιολί. Ενα όργανο που απλώς συνόδευε τη μουσική σε χορούς και πανηγύρια. Οι βιολιστές είχαν τη φήμη κατώτερων μουσικών. Τους φώναζαν «γύφτους». «Δεν ντρέπεσαι, θα μας κάνεις ρεζίλι», μου έλεγε ο πατέρας μου και με κρατούσε έξω από το σπίτι νηστικό.
Κι εσείς τι κάνατε;
Εγώ… το βιολί μου! Αφού είδαν ότι δεν έκανα πίσω με τίποτα, μου πήραν ένα και με έστειλαν πέντε μήνες να μάθω να παίζω. Ημουν καλός στα Γράμματα αλλά η τρέλα μου για το βιολί δεν με άφησε να συνεχίσω. Οι δάσκαλοι στο Δημοτικό έλεγαν στους γονείς μου «το Θανάση και τα μάτια σας. Θα κάνει σπουδαία πράγματα».
Θυμάστε την πρώτη φορά που κατασκευάσατε βιολί;
Ηταν πριν από 22 χρόνια. Τότε δεν ήξερα τίποτα από μέτρα ούτε από ξύλα. Ωσπου συνάντησα σε ένα πανηγύρι ένα μαθηματικό, τον Χρήστο Παπαγεωργίου. Είχε φτιάξει ένα βιολί. Το είδα και μου άρεσε. Του χρωστάω πολλά. Μου άνοιξε το δρόμο.
Λένε ότι κάθε βιολί σας διαθέτει δική του προσωπικότητα. Σε τι πιστεύετε ότι οφείλεται αυτό;
Οταν φτιάχνω ένα βιολί, τα χέρια μου ματώνουν. Το αίμα τρέχει και ποτίζει το ξύλο που δουλεύω. Ισως να είναι αυτός ο λόγος.
Μέχρι σήμερα έχετε κατασκευάσει περισσότερα από 250 βιολιά.
Από τα οποία τα πιο πολλά έχουν ταξιδέψει σε όλο τον κόσμο, στα χέρια σπουδαίων καλλιτεχνών, όπως ο Λεωνίδας Καβάκος και μουσικοί της φιλαρμονικής της Βιέννης. Καθημερινά στο σπίτι μου καταφθάνουν οργανοπαίκτες τόσο για αγορά όσο και για επιδιορθώσεις. Με τη βοήθεια ενός σουγιά και ενός μικρού σπάγκου διορθώνω κάθε ελάττωμα στο σώμα ή και στην ψυχή των οργάνων.
Εχει ψυχή το βιολί;
Δεν το ήξερες; Το δοξάρι είναι η ψυχή του. Η καρδιά ανήκει στον οργανοπαίκτη.
Βραβεία ευρεσιτεχνίας σε έναν αυτοδίδακτο
«Ο,τι βλέπουν τα μάτια μου, τα χέρια μου τα φτιάχνουν». Είναι ο μάστορας του χωριού. Εχει επισκευάσει από τρακτέρ και αυτοκίνητα μέχρι μαγνητόφωνα. «Μόνο τα κινητά τηλέφωνα μου έχουν ξεφύγει», μας λέει αστειευόμενος. Οι συγχωριανοί του γνώριζαν ότι πιάνουν τα χέρια του και καθημερινά γέμιζαν το μικρό «εργοστάσιό» του με χαλασμένες συσκευές. Εξάλλου, οι τοίχοι του σαλονιού του κ. Θανάση είναι στολισμένοι από διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τιμητικούς τίτλους από μεγάλες αυτοκινητοβιομηχανίες -Jaguar, Mercendes, Fiat, Volvo- για τις εφευρέσεις του που χρησιμοποιήθηκαν σε μοντέλα του ’70. «Οταν δεν ονειρεύομαι μελωδίες και βιολιά, βλέπω στον ύπνο μου περίπλοκες μηχανές και εργοστάσια. Δεν σπούδασα ούτε ηλεκτρολόγος ούτε μηχανικός ούτε μουσικός ούτε κατασκευαστής. Ολα μόνος μου τα έμαθα».
«Σφενδάμι & ελάτη έχουν καλύτερο ήχο»
Το σώμα του βιολιού αποτελείται από δύο κυρτές επιφάνειες, το μανίκι, όπως το ονομάζει ο κ. Θανάσης, και τα δύο καπάκια, το επάνω και το κάτω. Η κυρτότητα των επιφανειών του δεν προκύπτει με μηχανικό τρόπο αλλά δημιουργείται με κατάλληλη κοπή από το σώμα της πρώτης ύλης. «Για να πετύχει ένα βιολί παίζουμε με τα χιλιοστά. Γι’ αυτό πρέπει να είναι σωστά σκαλισμένο». Σφενδάμι και ελάτη είναι τα υλικά που χρησιμοποιεί για την κατασκευή, καθώς «τα συγκεκριμένα είδη ξύλου βγάζουν καλύτερο ήχο». Τα ίδια υλικά άλλωστε χρησιμοποιούσε και ο Αντόνιο Στραντιβάριους, ο οποίος κατασκεύασε τα πιο περίφημα και πολύτιμα για την τελειότητα του ήχου τους βιολιά. «Είχε το δικό του μυστικό για την κατασκευή τους. Χρόνια τώρα προσπαθούν να ανακαλύψουν από πού προέρχεται ο εξαιρετικός ήχος των οργάνων του». Παρόμοια τακτική ακολουθεί και ο ίδιος. Αν και μιλάει εύκολα για την τέχνη του, φροντίζει να κρατάει ορισμένα μυστικά για τον εαυτό του ως γνήσιος καλλιτέχνης που είναι. «Τρία πράγματα έχουν σημασία για ένα καλό βιολί: η ποιότητα του ξύλου, το σκάλισμα και τα λούστρα για το βερνίκωμα. Τα δύο πρώτα τα αποκαλύπτω. Το μυστικό στο λουστράρισμα όμως όχι».
Δείτε επίσης Tο μικρό «εργοστάσιο» βιολιών του κ. Θανάση Μητρά
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου